X

Laatste nieuws

Koeien hebben geen boventanden, hoe eten ze dan al dat gras?

Nederland heeft een totaal oppervlakte van 41,543 km², hiervan is grofweg 10,000 km² grasland. Op dit grasland lopen ruim 4,5 miljoen koeien, die een groot deel van de dag bezig zijn met het eten van gras. De koe is hiermee de grootste natuurlijke grasmaaier van ons land, maar hoe verwerken ze eigenlijk al dit gras? Koeien hebben namelijk helemaal geen voortanden!

Op milkstory.nl kwam ik een artikel tegen waar universitair docent Jan Dijkstra, leerstoelgroep diervoeding aan de Universiteit van Wageningen antwoord geeft op deze vraag. Daarom vandaag een klein uitstapje naar de grootste grazer van ons land.

Het gebit van de koe

Koeien zonder voortandenGelukkig hebben koeien vrijwel altijd een prima gebit. In het blijvende gebit van een koe zitten precies evenveel tanden en kiezen als bij mensen, namelijk 32 stuks. Die tanden en kiezen zijn bij een koe wel heel anders verdeeld. Een koe heeft een onderkaak met 12 kiezen (6 links, 6 rechts) en 8 grote snijtanden (4 aan elke kant).

De bovenkaak heeft alleen maar 12 kiezen – geen snijtanden. In plaats van snijtanden zit er een gladde, harde rand in de bovenkaak. Daarmee, en met behulp van de lange, ruwe tong kunnen koeien uitstekend gras eten.

De koe slaat de tong om gras en brengt dat zo in de bek. De snijtanden in de onderkaak drukken het gras tegen de harde rand in de bovenkaak en snijden het gras af, geholpen door een typisch naar boven gericht rukje van de kop om kracht te zetten. Een koe die 24 uur per dag in de wei staat, spendeert 8 tot 10 uur van haar tijd aan grazen en werkt zo dagelijks maximaal 80 tot 100 kg gras naar binnen.

Goed kauwen

Kinderen krijgen het vaak te horen van hun ouders: goed je eten kauwen, hoor! Een koe doet daar niet aan. Tenminste, niet tijdens het grazen. Dan is het vooral hap-slik-weg. Onderzoekers van Wageningen registreerden het eet- en kauwgedrag van koeien met zogenaamde ‘graasrecorders’. Van alle hap- en maalbewegingen van de bek, per dag ruwweg 40.000 bewegingen tijdens grazen,  bleek maar een kwart bedoeld voor kauwen; het merendeel is om te happen. Dat kauwen komt later wel, tijdens de 6 tot 8 uur die een koe – meestal liggend – aan herkauwen besteedt. Dan doen de kiezen in boven- en onderkaak hun werk. Tijdens het herkauwen rispt de koe eerder ingeslikt gras vanuit de pens terug in de mond, om het via maalbewegingen van de kiezen fijn te malen. Een koe maakt zo dagelijks nog eens zo’n 30.000 kauwbewegingen om het voedsel te herkauwen.

En andere grazers?

Een koe kan het gras niet dichter dan ongeveer 5 cm boven de grond afbijten. Het gras moet namelijk voldoende lang zijn om via de tong in de bek te komen. Schapen (ook al geen boventanden) grazen het gras veel korter dan koeien, omdat hun lippen veel beweeglijker zijn en helpen het gras in de bek te brengen. Geiten gebruiken zowel hun tong als hun heel beweeglijke lippen, en zijn zo meesters in het selectief grazen, naast knabbelen aan takjes en bladeren. Paarden tenslotte hebben wèl boventanden. Daardoor, en met hun beweeglijke bovenlip, kunnen ze gras veel korter afbijten dan koeien.

*Bron foto, grazende koeien: Nederlandse zuivel organisatie
*Bron foto, koe: Chris Parfitt
*Bron artikel: Milkystory.nl

Save

Save

Save

Save

Save

Tags:

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *